Als mensen het over ‘wij’ gaan hebben, weet je dat het communitygevoel groeit

Een sterke community bouwen in de buurt, dat is wat Tim Doornewaard wil. In buurthuis de Meevaart is hij begonnen, daar borrelt en bruist het nu meer dan ooit. Nu is de rest van de wijk aan de beurt. 3 gesprekken over hoe je samenhang versterkt.

Leestijd: 5 minuten

Tim Doornewaard

De Meevaart is een buurtcentrum in Amsterdamse Indische Buurt. 40 à 50 organisaties komen er elke week over de vloer. 100 vrijwilligers helpen bij het runnen van het buurthuis, 5,6 FTE krachten worden betaald.

Algemeen manager Tim Doornewaard, werkt sinds 1 september 2020 bij de Meevaart

‘De eilandjescultuur verdwijnt’

‘Toen ik hier bij de Meevaart over sociocratie hoorde, ik was toen nog geen manager, dacht ik: dit ligt dicht bij mijn natuurlijke stijl van leidinggeven. Als sociaal ondernemer die helpt bij het organiseren van buurtprojecten, kan ik goed het algemene belang en het individuele belang van mensen verbinden. Zelf lukt mensen dat vaak niet. Met sociocratie leg je ook die verbinding.

Ik deed dat verbinden van belangen altijd op mijn morele kompas. Maar met sociocratie heb je er een duidelijk proces voor, met heldere regels. Dat is voor mij baanbrekend. Iedereen kan meedoen aan het proces en stappen waarin je besluiten neemt, zijn duidelijk. Als community kun je zo echt stappen zetten en sterker worden.’

Eerst vertrouwden de vrijwilligers het niet
‘Dus toen ik hier manager werd, zijn we sociocratie gaan invoeren. Niet alleen de manager beslist nu, en mensen van de staf. Vrijwilligers beslissen ook mee, we hebben een filmpje gemaakt met uitleg. Eerst vertrouwden vrijwilligers het niet, ze dachten: als ik nu mijn mond opendoe mag ik straks niet meer komen. Maar nu willen ze niet meer anders. Sommigen hebben moeite met Nederlands, of hebben geleefd onder een regime waarin zeggen wat je denkt niet gewoon was. Maar met extra vragen stellen en ruimte geven gaat dat steeds beter. De psychologische veiligheid groeit echt.’

De kwaliteit van samenwerken is enorm verbeterd
‘Door sociocratie zie ik de kwaliteit van samenwerken enorm verbeteren. We hadden een beetje een eilandjescultuur, die verdwijnt. Mensen doen ook meer zelf: als manager hoef ik veel minder op te lossen in de dagelijkse gang van zaken. We hebben ook duidelijke afspraken over wie de ruimtes in de Meevaart mogen gebruiken, en hoe vaak. Dat was niet altijd even duidelijk.’ (René Janssen, maatschappelijke partner, vertelt er hier meer over.)

Eerst de Meevaart, daarna de hele buurt
‘Sociocratie in de Meevaart is voor mij het begin. Met andere buurthuizen wil ik ook in een kring, we kunnen elkaar helpen. Ook het stadsdeel wil ik graag inpassen in onze kringstructuur. Dat is niet gek, nee. Ambtenaren geven subsidie aan partners, op voorwaarde dat die in de Meevaart activiteiten aanbieden. Maar over die activiteiten willen wij juist zélf iets te zeggen hebben. Daarom hoort het stadsdeel erin. Om beter te begrijpen hoe we werken, zijn ambtenaren laatst bij onze keukenkring aangeschoven. Maar ze vonden het nog gedoe, het ging ze niet snel genoeg. Het is nog wennen voor ze.

En ik heb een coöperatieve vereniging opgericht. Hier wil ik alle maatschappelijke initiatieven verzamelen, particulieren kunnen lid worden als ze een tientje doneren. Verschillende fondsen stoppen geld in de pot. De buurt moet dat geld gaat dat geld beheren en sociocratisch verdelen.

De sociocratische manier van werken is een levensveranderende ervaring voor mij. In de Meevaart zie ik hoe goed hij werkt. Het is een methode die mijn intuïtieve manier van werken in een structuur giet.’

Jayne Slot van het Sociocratisch Centrum begeleidde in 4 stappen de Meevaart naar een betere versie van zichzelf. Zo zag dat eruit:

1. Oriëntatie door middel van een presentatie
2. Begeleiding van de twee belangrijkste kringen
3. Trainingsdag voor alle medewerkers, vrijwilligers en het bestuur
4. Coaching manager en enkele sleutelpersonen.

Roy Dhoeman

Roy Dhoeman, vrijwilligerscoördinator en leermeester. Werkt sinds 2016 bij de Meervaart.

‘Het probleem met de koffie hebben we goed opgelost’

‘Jouw bed staat boven, zeggen mensen weleens. Dat klopt, ik ben hier altijd. Maar sinds we op de nieuwe manier werken, ben ik veel dieper in de Meevaart gestapt dan ooit. Vroeger kon je niet zitten met de mensen van het bestuur, de manager, de administratie. Wij vrijwilligers deden ons werk, klaar. Dingen gingen af en toe stroef. Maar toen was ik ook tevreden, hoor.
Ik zeg je eerlijk: die centrale kring, toen we daar mee begonnen vond ik dat shit. Ik had nog nooit vergaderd. Ik was een beetje nerveus. Je weet niet wat er gaat gebeuren. Tim wilde dat we gingen zeggen wat we wilden met de Meevaart. Na twee, drie sessies werd me duidelijk wat de bedoeling was. Toen ging het soepeler met praten, met denken, met schrijven. Nu kan ik meepraten. Nu vind ik het ook jammer dat ik dat vroeger niet mocht. Die centrale kring vind ik leerzaam, ik ga altijd met een goed gevoel naar huis. De notulen lees ik altijd, dan weet ik precies wat ik moet doen.’

De koffie betalen met Makkies
‘In die centrale kring zoeken we rustig naar oplossingen. Over de koffie bijvoorbeeld. Daar hadden we in de Meevaart veel problemen mee. Collega’s gaven de koffie en thee gratis weg, wel aan de een, niet aan de ander. Dat kon niet meer, maar ze vonden het moeilijk om te stoppen. Het was heel moeilijk om een oplossing te vinden in de kring. Klanten zijn kwetsbaar, je wil niemand pijn doen. Toen hebben we die Makkies bedacht, een betaalmiddel in de Indische Buurt, dat durfde iedereen wel te zeggen tegen onze klanten. En ze doen het ook, want het is een besluit van ons allemaal. Dat zeggen ze ook: we hebben het met zijn allen besloten.’

Eerst vertelden we elkaar niks, nu álles
‘Door die kringen zijn wij medewerkers nu behulpzamer. In de kring voor coördinatoren zie ik hoe mijn collega’s in elkaar zitten, je vertelt wat je van elkaar verwacht. Daar raak ik gemotiveerd van, ik voel steun en geef die ook. Doordat we nu met elkaar praten, pakken we veel meer dingen aan dan vroeger.
Eigenlijk is bijna álles nu heel anders in de Meevaart. Vroeger kwam ik bij de administratie over de vloer, maar ik bemoeide me er niet mee. Zij vertelden mij ook niks. Dan gingen er wel dingen mis. Nu vertellen we elkaar álles. We spreken af wat er klaar moet staan in ruimtes als mensen die hebben gehuurd. Moet er een beamer in? En is die beschikbaar? Ook met het bestuur heb ik kennisgemaakt, gegeten en gedronken. Dat heeft me nog meer gemotiveerd voor dit huis. Ik kan nu gewoon contact met ze opnemen.’

Dit huis is meer opengegaan
‘We willen dat onze buurtbewoners in dit huis alle hulp vinden die ze nodig hebben. Dat hebben we in de centrale kring gezegd. Dat het huis openstaat voor de hele buurt. De bezoekers zeggen: het is hier meer ontspannen nu. Maar ook voor mij is dit huis meer opengegaan. Tussen medewerkers is het minder stroef. De sfeer is verbeterd. We helpen elkaar meer, omdat we elkaar beter begrijpen. Dat maakt me blij van binnen.’

Jayne Slot: ‘De meeste mensen van de Meevaart wilden sociocratie gewoon dóen. Uitleg over hoe het precies werkte hoefden ze niet. Maar wat ze wel wilden weten: waaróm doen we het. Dus daar begonnen we steeds de vergaderingen mee, en we hebben het ook op de agenda gezet, kort en krachtig. We doen sociocratie omdat we er samen uit willen komen; omdat we willen dat iedereen mee kan doen. We praten in rondes omdat elke stem telt. En als we besluiten nemen doen we dat met elkaar, zorgvuldig, in 3 rondes (Beeld, Mening en Besluit) en met consent.’

René Janssen

René Janssen is 1 van de circa 50 maatschappelijk partners in de Meevaart. Als sociaal en cultureel ondernemer organiseert hij er onder meer muziekavonden.  Hij komt al sinds 2011 in de Meevaart.

‘Ik heb mijn vertrouwen terug’

‘De laatste jaren ging de samenwerking met de Meevaart een beetje moeizaam. Het was nogal willekeurig. De ene keer kreeg ik te horen dat ik de theaterzaal zo lang kon gebruiken als ik wilde. De volgende keer kreeg ik een standje omdat ik te lang door was gegaan. Dat er nu heldere afspraken zijn, en dat ze voor iedereen gelden, vind ik winst. Zelf even binnenlopen en iets regelen voor je eigen club, dat is absoluut minder geworden. Het is veel transparanter. Als ik nu iets verlang of aanbied aan de Meevaart, wordt het in redelijkheid overwogen. Dat vertrouwen was ik kwijt.’

Door rondes laten worden mensen meer mens
‘Maar ik weet hoe het gaat, ik ben zelf ook van de bilateraaltjes geweest. Ik heb hier jaren de communicatie gedaan, ik hoorde bij de kliek. De groep die informeel zijn stempel drukt, en die steeds minder afstemt met de achterban – want je bent gewend het zelf even te regelen. Andere professionals haken dan af, de vrijwilligers ook. Uiteindelijk heb ik wat meer afstand van de Meevaart genomen, dat leek me gezonder.

Ik zit nu in de partnerkring. Die vergadertechniek met rondes maakt het allemaal veel menselijker. Wat ik daarmee bedoel? De verschillen die niet door inzet komen, maar door bijvoorbeeld opleiding of aanleg of een andere moedertaal, die worden geminimaliseerd. Mensen die eerst niets zeiden in de kring, doen nu hun mond open. Omdat ze door de rondes daar de tijd voor krijgen. Dat vind ik geweldig.’

Partners hebben het nu over ‘wij’
‘Mensen hebben het nu over ‘wij’ als het over de partners gaat. Ze beroepen zich op de afspraken die de centrale kring heeft gemaakt over ruimteverdeling. Met je organisatie kun je 3 dagdelen per week hier terecht. Een van de partners wil zich daar – nog– niet aan houden, haar oude afspraken zijn gunstiger. Ze huilt, is boos, een hele toestand.

Uitgerekend de mensen die je eerst niet hoorde, zeggen nu: we snappen dat het niet leuk is, maar je moet je aan de nieuwe afspraak houden. Dan kunnen andere partners hier ook terecht. Deze mensen hebben het dus wel degelijk in zich om zich uit te spreken, en dankzij sociocratie kunnen ze dat ook tonen.’

Als partners zijn we volwaardiger
De partnerkring ging de laatste drie keer over het gedoe rond de ruimteverdeling, daar krijg ik wel een beetje genoeg van. Maar dát wij als partners van de Meevaart nu in een kring zitten en bij elkaar komen, vind ik een enorme opluchting. We zijn volwaardiger geworden.

In deze kring kan samenwerking ontstaan tussen verschillende initiatieven, in plaats van dat we met elkaar concurreren om dezelfde subsidie. Dan is er één de winnaar maar blijft er voor de anderen niets over. Dat is geen communityvorming, dat gaat niet uit van een gezamenlijk belang. Denk je eens in hoe goed het is als we samenwerken. Dat gaan we trouwens doen in een nieuwe partnerkring, voor culturele activiteiten.’

Meevaart.nl

Wil je ook bouwen aan sterkere communities? Bruggen slaan tussen de eilandjescultuur, het wij-gevoel laten groeien, je plannen vleugels geven? Praat gerust eens vrijblijvend met Jayne Slot. Ze heeft veel ervaring in projecten op het snijvlak van cultuur, maatschappij en welbevinden en heeft veel vragen op dit gebied op weten te lossen.

En anders is dit ook leuk: een gratis webinar over communities, commons en coöperaties. In een uurtje hoor je van onze experts hoe je knelpunten als verminderende betrokkenheid, elitevorming kunt oplossen. Én met minder vergaderen meer voor elkaar kunt krijgen. Duurt een uurtje, op dinsdag 23 november. Opgeven kan hier.