Het alternatief voor de prullenbak

De spreekwoordelijke prullenbak, of de diepe la. Het is de ergste plek waar je werk kan terechtkomen. Zeker als je er veel tijd, liefde en moeite in hebt gestoken. Eindeloos overleg met inhoudelijke experts, afstemmen met leidinggevenden…

Leestijd: 4 minuten

En als het voorstel (of het rapport, of de verkenning – vul maar in) klaar is, komen er van alle kanten weer nieuwe opmerkingen. Er ontstaat discussie tussen voor- en tegenstanders. Er wordt gestemd, je houdt je hart vast. Het voorstel haalt het niet. Een nieuw voorstel maken? Daar heb je totaal geen zin meer in. Laat anderen het deksel maar op hun neus krijgen.

Al die tijd, al dat werk, al die knowhow. Wat zonde dat dat zo makkelijk in de prullenbak kan belanden. En het is ook helemaal niet nodig. Als je er anders naar kijkt. Niet met zo’n alles-of-niets-blik. Dat kun je best. Je doet het vaak al – op andere terreinen. Dus waarom niet ook op je werk?

Mr. of Mrs. Perfect? Die bestaat niet echt
Want eerlijk: heb je bijvoorbeeld he-le-maal niks aan te merken op je huidige levenspartner? Of zeg je: er zijn wel wat minpuntjes, maar die neem ik voor lief. Ik kan ermee leven, de balans valt positief uit.

Dát is dan een consent-blik. Een goed genoeg-blik. Best mogelijk dat je zo ook kijkt naar je vrienden, naar de plek waar je woont, je werk.

Steeds maak je een soort van balans op, van plussen en minnen. Het is een proces van constant aanpassen, van verbouwen, van dingen proberen. Eigenlijk: van je geest verruimen, kijken wat er allemaal mogelijk is.

Consent is iets anders dan consensus. Consensus vatten veel mensen op als iets waar ze het helemaal mee eens zijn. Consent is: je bent het ergens voldoende mee eens. Consensus is wat je het liefste ziet, consent is wat je voor nu goed genoeg vindt. Hier lees je meer over het consent.

Het ideale besluit bestaat ook niet
Maar gaat het om stemmen, voor een voorstel, een referendum, voor verkiezingen? Dan is het dus vaak wel alles of niks. Terwijl: ook daar denken mensen vaak genuanceerd. Want in de kern kunnen tegenstemmers een voorstel best oké vinden. Ze zijn alleen niet gelukkig met onderdelen ervan. Als die worden aangepast, zouden ze het voorstel best te doen vinden. Maar dát wordt ze niet gevraagd, de vraag is: ja of nee. Alles of niets. En dan stemmen ze tegen. Dat zou je zelf waarschijnlijk ook doen.

Maar goede alternatieven zijn er wel
Maar daarmee hóeft de kous dus niet af te zijn. Met de consentbesluitvorming komt na een tegenstem (een overwegend bezwaar) een gesprek op gang. Dan krijg je de vraag: wat is precies je bezwaar tegen dit voorstel? En is het een overwegend bezwaar, dat wil zeggen: staat dit het kunnen en willen uitvoeren van het besluit in de weg? Zo ja, wat valt daar aan te doen, heb je een idee?

Met dat antwoord kun je verder komen, als groep. Dan ga je, en met jou het hele team, denken in mogelijkheden. Dan worden aanpassingen mogelijk, en hoeft al dat harde werk aan het voorstel niet in de prullenbak te belanden.

Met een beetje geluk kun je dus tijdwinst boeken. Het voorstel hoeft niet helemaal over, het hoeft ook niet opnieuw op de agenda. Je kunt het ter plekke aanpassen en ook nog aannemen, soms heb je er nog een vergadering voor nodig. In de basis is dit wat je doet bij consentbesluitvorming. Je zoekt naar de bandbreedte waarbinnen jij en je collega’s een voorstel goed genoeg vinden.

Je eigen idee loslaten voelt haast als een verlies…
Dit staat er nu wel heel makkelijk. In de praktijk is het wennen, deze benadering. Want ‘tegen’ zijn, nee zeggen, is niet meer het sluitstuk. Je ideale oplossing loslaten en op zoek gaan naar wat je goed genoeg vindt, kan heel onwennig aanvoelen. Haast als een verlies. Maar het is ook het begin van een creatief proces – van je geest verruimen. Samen met anderen ga je iets nieuws creëren. Dat vraagt om een actieve houding, om nieuwe ideeën verzinnen én toelaten.

…maar het leidt wel tot een oplossing
Het kost vaak even tijd om afscheid te nemen van dat idee dat je het liefste gerealiseerd ziet en de bandbreedte te verkennen. Maar we merken, als we teams begeleiden, dat het in 99% van de gevallen lukt. Teams hebben met hulp van door ons begeleide consentbesluitvorming, eindeloos slepende kwesties in 1 of 2 vergaderingen kunnen oplossen. Soms zijn mensen zo verrast over wat ze voor elkaar hebben gekregen, dat ze spontaan voor zichzelf gaat klappen.

Ook met Mr./Mrs Not Perfect is het leuk
En als er dan consent is gekomen voor een voorstel, misschien is het dan niemands ultieme oplossing. Maar dat maakt niet uit. Je mag er best wat op aan te merken hebben, net als op je partner, of op je huis. Hoofdzaak is dat het goed genoeg is, dat het helpt de gemeenschappelijke doelstelling realiseren: dat je ermee samen verder kunt. Dat je de vergadering uit gaat met het gevoel: we zijn verder gekomen met elkaar.

Nieuwsgierig naar het consent? Of wil je iemand anders kennis laten maken met deze ‘geestverruimende’ manier van besluiten? Doe mee aan een Consentspel. Dat kan online, op 27 juli.Of volg een Introductietraining, en krijg in 1 dag een beter zicht op wat sociocratie voor jouw organisatie kan betekenen. De eerstvolgende training is op 26 augustus.