De community kan (het) beter

Samen duurzame energie opwekken, of ouderenzorg organiseren in je dorp. Samen wil je iets voor elkaar krijgen, op je eigen manier, zodat je er als gemeenschap op vooruitgaat. Hoe ga je dan om met al die mensen die mee willen doen, maar dan wel op hun eigen manier?Hoe organiseer je het zo dat je saamhorigheid houdt en tegelijk efficiënt bent?

Leestijd: 4 minuten

Zulke initiatieven zie je steeds vaker, sinds 2005 namen ze een flinke vlucht. Al deze groepen burgers zoeken een manier van werken die anders is dan wat ze van hun werk vaak kennen. Dus niet met een leidinggevende, met opdrachten, met een verschil tussen leidinggevenden en medewerkers als gevolg. Als community zit je zelf aan de knoppen, als gelijken, en kun je dingen regelen zoals jij wil.

Na verloop van tijd hebben de initiatiefnemers soms toch flinke buikpijn van elkaar. Ellenlange vergaderingen, weinig besluiten, niet nagekomen afspraken. Als betrokkene vraag je je af of je het geld dat je al hebt geïnvesteerd nog wel terugziet. En al die tijd die het kost! De twijfel slaat toe. Zit je over vijf jaar nog steeds in een stacaravan op een braakliggend terrein, zonder zicht op je ecowoning?

Hoe kan dit? Als je allemaal van goede wil bent en zelfs dan zorgt het samenwerken voor problemen, hoe moet je het dán doen?

Elders gaat het wél goed
Het goede nieuws is: je hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden. Overal ter wereld werken mensen samen in zogeheten commons (hier staat een kort filmpje met uitleg). Ze beheren met elkaar visgronden, irrigatiesystemen, landbouwgronden die van iedereen zijn, van de gemeenschap. Sommige bestaan al honderden jaren.

De succesvolle commons volgen allemaal dezelfde design principles. Acht stuks om precies te zijn, volgens onderzoekster Elinor Ostrom. Iedereen kan die principes gebruiken. Haar onderzoek onder 5000 commons leverde Ostrom  in 2009 de Nobelprijs op, voor economie.

Gemeenschappelijke besluitvorming is zo’n principe dat commons toepassen. Een andere: als de common groot of ingewikkeld is, zijn er verschillende lagen. En er is toezicht op het naleven van afspraken (alle 8 design principles staan hier).

Ja maar hóe dan precies?
Denk je nu: ik ga met die Nobelprijswinnende uitgangspunten aan de slag, dan is er wel een moeilijkheid. De design principles van Ostrom zijn geen precieze handleiding, je moet ze invullen. ‘Samen besluiten nemen’ bijvoorbeeld. Hier een efficiënte manier voor vinden die ook de saamhorigheid instandhoudt, dat vinden veel nieuwe initiatieven moeilijk. Ze willen wegblijven van de verticale organisatie die ze kennen uit hun werk, met afdelingen, met leidinggevenden. Dat valt voor hen niet onder de noemer ‘samen optrekken’.

Maar de volledig horizontale organisatie die ze dan vaak gebruiken, heeft ook nadelen. Met zijn allen luisteren naar iedereen, alles samen doen en besluiten kost bijvoorbeeld enorm veel tijd, en niet alle deelnemers hebben die. Ontstaat er een groep die veel doet, dan kan de verbinding in de gemeenschap onder druk komen te staan.

Het beste van twee werelden
Om de design principles voor een common succesvol toe te passen, heb je iets nodig om ze handen en voeten te geven. Een efficiënte manier van besluiten nemen en van gelaagd organiseren. Zonder dat die gelaagdheid afbreuk doet aan de gemeenschapszin, het gevoel dat je het echt met zijn allen doet, ook al beslis je zelf niet over alles.

Met de hulp van de sociocratische methode krijg je dat voor elkaar. Je lost als het ware de bijwerkingen op die horen bij horizontaal en verticaal organiseren. Dankzij 4 regels profiteer je van de voordelen van allebei. Wel de lusten, niet de lasten.

Gelaagdheid, maar dan zonder bijwerkingen
Dankzij de gelaagdheid  in een community kunnen aparte groepen zelfstandig werken. Dat scheelt tijd én mensen kunnen meer focussen op wat ze graag doen. De een werkt liever aan meerjarenperspectieven, de ander verbouwt liever het buurthuis. Dankzij een slimme verbinding tussen lagen is ook meebeslissen tussen de lagen geregeld. Je zit er dus niet in opgesloten. Deze  slimme verbinding houdt iedereen in de organisatie betrokken bij elkaar.

Inclusief besluiten
Een andere troef is de inclusieve manier van besluiten.Niet uitgaan van of-of, zoals bij meeste stemmen gelden gebeurt. Maar door en-en, dat wil zeggen: wat voor iedereen acceptabel is, zonder dat het ieders favoriete oplossing is. Je lost patstellingen op, je komt vooruit. Als groep word je creatief, want als het niet besluit A kan worden en ook niet B, moet je zoeken naar C.

Half samenleving, half bedrijf
Wetenschap en praktijk zoeken naar nieuwe manieren van organiseren, om de problemen in commons op te lossen. Maar het hoeft niet allemaal helemaal anders. Met die 4 sociocratische principes kun je prima aan de slag in je common. Dan krijg je een een mini-samenleving, je eigen community, met bedrijfsmatige trekjes. Maar zonder dat machtsspelletjes en financiële belangen de boventoon gaan voeren.

In plaats daarvan werk je samen op een veilige en gelijkwaardige manier. Je krijgt iets van de grond, zelf, daar kun je trots op zijn. Dat er uiteindelijk peuterdansen is in het buurthuis. Dat je aardappels kunt eten van je eigen akker. Dat je eindelijk snel internet hebt, dankzij die glasvezelkabels.

Ben je bezig met een community, common of coöperatie of heb je daar plannen voor? Dan is dit leuk voor je: een webinar over wat je dan kunt met sociocratie. Een heldere uitleg over de 4 regels, en hoe ze jouw initiatief vooruithelpen. Duurt een uurtje, op dinsdag 23 november, van 19:30-20:30. Opgeven kan hier. 

Wil je weten hoe je jouw initiatief beter kunt organiseren, en tegelijkertijd de saamhorigheid behouden? Volg een Introductietraining, en je krijgt in 1 dag een beter beeld van hoe sociocratie jouw project vooruit kan helpen. Op 8 november is de eerstvolgende (er is nog 1 plaats vrij!)

Meteen aan de slag en je overleg effectiever maken? De training Sociocratisch leiden van vergaderingen start op 27 oktober.

Kun je niet kiezen? Bel Jette Schneider [06 26 77 87 53] of mail haar.