SOCIOCRATIE THUIS

Einde aan de ochtendstress

Je kind achter de broek zitten om op tijd op school komen, elke dag weer. Vermoeiend! Je bent al doodop en dan moet de dag nog beginnen. Op een dag besloot Sarah Höner daar mee te stoppen. Dat had grote gevolgen.

Leestijd: 4 minuten

Sarah Höner met haar zonen Seamus (6) en Luuk (4).

‘Mijn oudste zoon moet om half negen op school zijn’, vertelt Sarah Höner (hij zit nog niet op De School, waar dat anders is georganiseerd). ‘Elke ochtend hadden we daar allebei stress van. Ik moest Seamus, hij is 6, voortdurend achter de broek zitten om op tijd te komen. Dan ben je al doodop en dan moet de dag nog beginnen.’

Door de training die ze deed op De School over sociocratie en opvoeden (‘Iedere stem telt’), kwam Höner (39) op het idee het een keer anders te proberen. Minder ‘doe dit, doe dat, en doe het nú’. En meer de verantwoordelijkheid bij haar zoon laten. ‘Op een dag heb ik het gewoon losgelaten.’

Hij kwam een minuut of tien te laat. De juf vroeg of hij zich verslapen had.

‘Hij had zich geschaamd’, zegt Sarah Höner. ‘Sindsdien treuzelt hij niet meer ’s ochtends. Ik denk omdat hij de consequenties heeft gevoeld van zijn eigen beslissingen en die vond hij niet fijn.’

‘IEDERE STEM TELT’
De School werkt sociocratisch. Om te verkennen hoe je daar thuis ook mee aan de gang kunt, organiseerde De School in samenwerking met het Sociocratisch Centrum 4 online bijeenkomsten. Pieter van der Meché van het Centrum en Rosanne Maters vertellen over het waarom en de opzet van de training. Hier staat een portret van De School.

Wat deed Sarah Höner nou precies anders? Eigenlijk maakte ze haar zoon medeverantwoordelijk voor het op tijd komen. Ze gaf hem zelfstandigheid. Daar leerde hij meer van dan van dat achter de broek gezeten worden, en ze kwamen tot een minder stressvol ochtendritueel.

‘De training heeft me dat idee gegeven’, zegt ze. ‘Dat was een eye-opener. Ik realiseerde me: je bent best directief als ouder. Dat leidt tot frustratie bij kinderen. Het is zoals mijn vriend zegt: force creates resistance. Nu denk ik: we moeten sámen zitten en afspraken maken.’

Voordat u nu gaat vragen of Luuk van 4, Sarah’s jongste zoon, dan ook alleen naar het strand fietst omdat hij denkt dat hij dat kan (nee dat kan hij niet, daarover later meer), eerst nog een ander voorbeeld. Over schermtijd.

Jan-Willem te Gussinklo met dochter Sarah (7)

Schermtijd, schermstrijd
Dat is een heet hangijzer in veel gezinnen, ook bij Jan-Willem te Gussinklo (44). ‘Als onze dochter naar tv keek’, zegt hij, ‘zeiden mijn vriendin of ik op een gegeven moment: nu is het klaar. Sarah, ze is 7, wilde altijd langer kijken. Dan kregen we steeds datzelfde gesprek. Heel vermoeiend.’

Ze gingen erover in gesprek, op een rustig moment. ‘Toen bleek: voor Sarah was niet inzichtelijk hoelang ze mocht kijken’, zegt Te Gussinklo. ‘Het wás ook elke keer anders. Dus hoelang vonden we allemaal redelijk? We kwamen uit op een half uur per dag, en in het weekend anderhalf uur per dag.’ Het werkt prima.’ Ook voor Te Gussinklo en zijn vriendin kwam er een afspraak: zij zitten doordeweeks minder op hun telefoon.

Waar trek je de lijn?
Kun je echt alles met je kinderen sociocratisch besluiten? Kan een kleuter alleen op de fiets naar het strand, door het drukke verkeer? Mag ze zonder zwemvleugels de zee in als ze nog niet kan zwemmen? Jan-Willem te Gussinklo: ‘Waar trek je de lijn? Of trek je die nooit? Daar ging het veel over in de training.’

De lijn bepaal je samen
Die lijn bepaal je samen. Dat betekent dus niet dat je kind alle vrijheid krijgt en jij als volwassene erbij staat en ernaar kijkt. Jouw argumenten zijn net zo waardevol als die van je kroost. Dus komt er geen consent voor het plan van de ondernemende kleuter die op fietssafari wil naar het strand. Dan is het zoeken naar een andere oplossing. En in noodsituaties trek je ze gewoon aan hun kraag, als ze de weg op dreigen te rennen.

Eind aan de chocopastatwisten
Sarah Höner: ‘Je hoort vaak: kinderen weten niet wat goed voor ze is. Dingen als veiligheid kunnen ze inderdaad nog niet altijd goed inschatten. Of wat gezond is om te eten. Maar ze weten op hun manier ook wél wat goed voor hen is. Door de training luister ik daar nu meer naar.’

Zo kwam een eind aan de chocopastatwisten: de pot staat nu alleen zondag op tafel, als resultaat van de honger naar lekker én de ouderlijke wens om niet te veel suiker binnen te krijgen. Höner: ‘We snapten elkaar, en de weerstand is weg. Bij mijn kinderen en bij mij.’

Meer rust door anders afspraken maken
Ook Jan-Willem te Gussinklo vond handvatten voor een ‘minder directieve’ manier van opvoeden, zoals hij zegt. ‘We wilden graag van gehoorzaamheid naar besef.’ Het gezin houdt op zondagochtend, het rustigste moment van de week, huisvergadering. Sarah houdt ze graag zo kort mogelijk, dus in 20 minuten moet het klaar zijn. Te Gussinklo: ‘De gesprekken zijn een veilige plek om het oneens te zijn met elkaar, weg van de hectiek van alledag.’

Het gezamenlijk overleg, of het nu ingepland is of meer geïmproviseerd, zoals in Höners gezin, heeft een eind gemaakt aan een aantal terugkerende discussies en ruzies. Dat vinden de ouders winst.

‘Ouders en kinderen zijn gelijkwaardig, maar niet gelijk’
Voor Höner had de training grote impact. ‘Ik had niet verwacht dat hij me zo zou veranderen’, zegt ze. Hij heeft me geholpen om te begrijpen hoe dingen werken bij een kind. Dat je als ouder en kind gelijkwaardig bent maar niet gelijk, dat was echt een inzicht. Als je je kinderen als gelijkwaardig ziet, en hun argumenten serieus neemt, groeit hun zelfvertrouwen.’

Uitzwaaien zonder tranen (bij zoonlief)
Nog één voorbeeldje dan, over afscheid. ‘Sinds Luuk begonnen is op De School, in januari, vond hij afscheid nemen bij de schoolpoort moeilijk’, zegt Sarah Höner. ‘Soms stonden we er bijna een half uur voor hij naar binnen ging. Met zijn meester hebben we het erover gehad, in zijn persoonlijke kringgesprek, een soort 10 minutengesprek maar dan van drie kwartier.

Wat had hij nodig om naar binnen te kunnen? We kwamen tot een knuffel en zwaaien. “En een kusje wil ik ook”, zei Luuk. Sindsdien doen we het zo. En het gaat goed. Hij is erdoor gegroeid, we zijn allemaal supertrots. Heel bewust ging hij vanochtend naar binnen, ik had er tranen van in mijn ogen.’

‘IEDERE STEM TELT’ KOMT TERUG
Wil je jezelf ook minder ‘doe dit, doe dat’ horen zeggen tegen je kind? En echt sámen afspraken maken waar iedereen zich ook aan houdt? In de training Iedere stem telt leer je hoe je dat doet. De training start na de zomervakantie, er zijn 4 avondbijeenkomsten. Je kunt naar De School komen in Zandvoort, of online meedoen. Ook voor ouders van buiten De School, en voor onderwijs- en opvoedprofessionals.
Geïnteresseerd? Data zijn 23 en 30 september en 7 en 14 oktober. Hier meer info.

Sociocratie en opvoeding, een gouden greep

Pieter van der Meché, directeur van het Sociocratisch Centrum, geeft de training ‘Iedere stem telt’. Hij kan putten uit eigen ervaring.

Waarom pakt het zo goed uit, een sociocratische benadering bij kinderen?
‘Omdat je je kind dan als een volwaardige gesprekspartner benadert. Je neemt je kind serieus, en ook jezelf. Je weet zelf hoe naar je je voelt als jij niet serieus wordt genomen. Dan ga je in de contramine, of je kruipt in je schulp. Je kind voelt hetzelfde.

‘In zo’n gesprek tussen jou en je kind wissel je argumenten uit. Ook met heel jonge kinderen kan dat. Je legt allebei uit hoe je ergens tegenaan kijkt en je verzint een oplossing. En dan werkt het niet anders dan bij volwassenen: als je je gezien weet, en je ook verantwoordelijk voelt voor een besluit, houd je je er makkelijker aan. Dit doe je natuurlijk niet als je snel moet ingrijpen, in het verkeer bijvoorbeeld, dan handel je gewoon. De uitleg, en het maken van afspraken, doe je op een rustiger moment.’

Kan dit met kinderen van alle leeftijden?
‘Kinderen weten natuurlijk minder, kunnen dingen minder overzien. Dan ga je al gauw voor ze beslissen, voor hun bestwil. Maar ook heel jonge kinderen kunnen consent geven of niet. Als je baby genoeg melk gedronken heeft, gaat de rest van de fles er echt niet meer in. Dat heb je op een gegeven moment echt wel door. De omslag komt er eigenlijk op neer dat je als ouder het proces faciliteert tussen jou en je kind, in plaats van het te dicteren. Als je het doe dit, doe dat verlaat, krijg je een heel andere dynamiek.’

Hoe komt het SCN aan zijn ervaring op dit gebied?
‘De grondlegger van het Centrum, Gerard Endenburg, zat op de Werkplaats Kindergemeenschap van Kees Boeke. Boeke is begonnen met sociocratie, Gerard heeft het van hem met de paplepel ingegoten gekregen en later verder uitgewerkt. Zelf heb ik 2 dochters opgevoed, met mijn vriendin. Het was natuurlijk trial en error, maar we lieten hen bijvoorbeeld zelf bepalen tot hoe laat ze uit gingen. We zeiden wel: zorg dat je veilig thuiskomt, kijk of je met iemand mee kunt fietsen. Dat kon dus betekenen om 1 uur thuis, of 3 uur, of elders blijven slapen. We hebben ook kringvergaderingen gehouden. Echt alles kon op de agenda komen. Hoogte van zakgeld en kleedgeld, taken in huis, vakantiebestemmingen. Het waren vaak geen makkelijke bijeenkomsten, of gezellige.

’Ouders weten vaak niet wat hun kind allemaal al weet’

Rosanne Maters is directeur van De School. Ze vertelt waarom ze ook graag wilde ‘lesgeven’ aan ouders.

Waarom heb je de training ‘Iedere stem telt’ aangeboden?
‘Ouders zijn de enige groep op De School die niet dagelijks met sociocratie te maken heeft. Ze weten vaak niet wat hun kind allemaal al weet over samen besluiten nemen en samen verantwoordelijk zijn. Dat vonden we jammer, vandaar deze training. We hadden natuurlijk alleen de basisregels kunnen uitleggen. Maar als je die linkt aan de opvoeding, kom je het dichtst bij de realiteit.’

Het werd zo dus ook een training over opvoeden?
‘Klopt. Maar wel anders. Veel trainingen bieden stappenplannen, maar die zijn niet per se van toepassing op jou en jouw gezin. Het unieke van deze bijeenkomsten was dat ouders tools kregen om in hun gezin eigen afspraken te maken. Met sociocratie hoef je niet in een opvoedmal, je maakt maatwerk. De afspraken passen bij jou en je kinderen.’

Is er ook echt een brug geslagen tussen school en thuis?
‘Ik zag de lijn van school naar thuis meteen verdergaan. Ik hoop dat ouders sociocratie blijven gebruiken. We gaan de training nog een keer organiseren, in september. Het is leuk om meer ouders er kennis mee te laten maken.’

Heb je zelf nog iets opgestoken?
‘Het starten met een huiskring is best moeilijk, zeker als je kinderen van verschillende leeftijden hebt. Tieners hebben er geen zin in, kleintjes kunnen zich nog niet goed uitdrukken. Maar Pieter van der Meché vertelde dat hij thuis gewoon begonnen was, ook al had zijn jongste er geen zin in. Ze kon aanschuiven als ze wilde. Al meteen de eerste keer kwam ze er toch bij zitten, want het ging over zakgeld voor haar oudere zus. Dat vond ze voor zichzelf ook interessant. Dus: gewoon beginnen, en zien wie er mee wil doen.’

www.deschool.nl

Lijkt het je interessant, een minder directieve manier van omgaan met je kind? Of met kinderen, ook buiten het gezin? Na de zomer kun je meedoen met de training Iedere stem telt. Voor ouders van De School, en voor iedereen die weleens met kinderen te maken heeft. Ook onderwijs- en opvoedprofessionals kunnen dus aanschuiven. Data zijn 23 en 30 september, en 7 en 14 oktober. Meer info hier