Irma Bergmans

Verbindend communiceren

SKM compatibel met andere manieren van werken

Sociocratie valt prima te combineren met andere manieren van werken. Met verbindend communiceren bijvoorbeeld. Daarmee komt beter over wat je bedoelt te zeggen, waardoor spanningen beter hanteerbaar worden en je makkelijker besluiten kunt nemen met elkaar.

Ken je dat? Tijdens de vergadering word je zo kwaad om wat je collega zegt, dat je het liefst zou opstaan en met slaande deuren vertrekken. Maar je dwingt jezelf te blijven zitten. Als het jouw beurt is om te spreken, kom je boos uit de hoek. Wát je bedoelt te zeggen, raakt volkomen ondergesneeuwd door hóe je het zegt. Je collega raakt ook van de kook, er moet flink bemiddeld worden om de gemoederen te sussen. De rest van de vergadering hoor je nauwelijks meer wat anderen zeggen. Als je na de vergadering naar buiten loopt, heb je het idee dat je niets bent opgeschoten.

In sociocratische kringvergaderingen kunnen de emoties hoog oplopen. Verschillen van mening mogen immers nadrukkelijker op tafel komen. Dat kan spanning oproepen die zich onder meer manifesteert in emoties. Dan lukt samen besluiten niet meer goed. Maar in die valkuil hóef je niet te vallen. Het gedachtegoed  van ‘verbindend communiceren’ kan  je helpen om constructief om te gaan met die emoties. Dan kun je bij de kern blijven van wat je wil zeggen. Verbindend communiceren (VC) is ook bekend als geweldloze communicatie.

Verbindend communiceren kan goed bijdragen aan de kwaliteit van het werken met sociocratie. Omgekeerd kan sociocratie bijdragen aan de kwaliteit van de toepassing van verbindend communiceren. (Er zijn meer technieken die goed matchen met SKM; eerder schreven we al over sociocratie en agile.)

Een goede combinatie

Je zou sociocratie kunnen zien als een een besturingssysteem voor besluitvorming en samenwerking, waar veel apps goed op draaien, omdat besturingssysteem en app goed bij elkaar passen. Ze zijn goed compatibel met elkaar (om nog even in computerjargon te blijven). Zo haal je meer uit het besturingssysteem, én je haalt meer uit de app.

VC-trainer Irma Bergmans, van de Verbindingsfirma, gaf samen met het Sociocratisch Centrum een training: ‘Ik zag snel de raakvlakken tussen sociocratie en verbindend communiceren. Beide zoeken naar een oplossing waar iedereen mee kan leven. Beide erkennen dat iedereen verschillend is én gelijkwaardig. Beide willen tot een win-winsituatie komen.’

‘Hoe je praat, dat is belangrijk’

Wat VC aan die doelen bijdraagt, zegt Bergmans, is ‘de manier waarop je spreekt om tot een goed gedragen besluit te komen. Je probeert je te uiten zonder een verwijt te maken en te luisteren zonder kritiek of schuld te horen. Wanneer dit lukt, is de kans groter dat mensen elkaar begrijpen en daardoor fijner samenwerken.’ Wat sociocratie bijdraagt, is ‘de structuur waarin je spreekt, het raamwerk.’

Ze doelt daarbij op de rondes waarin iedereen aan het woord komt, en het consentbeginsel, dat mensen stimuleert te zoeken naar overlap in hun behoeftes. Op hun beurt bieden dubbele koppeling en de kringstructuur, elementen uit sociocratie, randvoorwaarden voor een communicatiestructuur waarin VC beter kan gedijen.

Wat ik nodig heb

Even terug naar die behoeftes. Die zijn in verbindend communiceren heel belangrijk, en ook hoe je daarover communiceert. Voel je je in een vergadering geschoffeerd omdat iemand je in de rede valt, dan kun je roepen: ‘Jij luistert ook nooit!’ Grote kans dat die ander boos wordt. Achter je ergernis over het gedrag van de ander ligt je behoefte gehoord te worden.

Constructiever is dan het gedrag van de ander neutraal te benoemen (‘als ik aan het woord ben, wordt er door me heen gepraat’), te zeggen wat dat bij jou oproept (‘dan voel ik irritatie’), waar je behoefte aan hebt (‘ik wil graag gehoord worden’) en daar een verzoek aan te koppelen, (‘kunnen we afspreken dat we elkaar uit laten praten voordat we reageren?’). Is jouw behoefte eenmaal vervuld, dan ben je meer ontspannen en kun je je op jouw beurt weer makkelijker verbinden met anderen. Samen besluiten nemen wordt makkelijker.

‘Je hersenen gaan openstaan’

‘Door vervulling van je behoefte blijven je hersenen als het ware openstaan’, zegt Irma Bergmans. Wat een aanlokkelijk beeld is dat. Alsof je aan het begin van een mooie dag voor het raam staat en benieuwd bent naar alle nieuwe onvermoede mogelijkheden die voor je liggen. Wat zal het worden vandaag? Als je zo naar samenwerken en samen besluiten kijkt, wordt dat een positieve ontdekkingsreis. Of zijn we nu te lyrisch?

Terug naar de concrete werkelijkheid. Wat sociocratie toevoegt aan VC, is de structuur om zo met elkaar te praten in grotere groepen. ‘In één-op-éénsituaties gaat het vaak wel’, zegt Bergmans. ‘Maar in grotere gezelschappen kunnen mensen nog steeds hun mond houden, ook al weten ze hoe ze verbindend kunnen communiceren. Dankzij sociocratie wordt het uiten van je behoeftes een automatisme, in de rondes krijg je immers de beurt. Nadenken over wat je vindt, en waarom, wordt een gewoonte.’

Meer ruimte voor oplossingen

Maar dat is niet het hele verhaal. Irma Bergmans: ‘Dankzij het consent kun je onderzoeken hoeveel ruimte er zit rond je behoefte. Als je voelt dat de anderen jouw behoefte willen vervullen, ben je eerder geneigd naar die ruimte te zoeken, en ontstaan meer mogelijkheden om een oplossing te vinden waar iedereen mee kan leven.’

Bergmans kwam met het Sociocratisch Centrum in contact door een klant die een training wilde met hen allebei. Een middagje voorbereiden was genoeg voor haar en Pieter van der Meché om hun aanpak te vervlechten. ‘Het was een tweedaagse cursus, dus we hadden wat tijd. We besloten alle teamleden eerst twee workshops te geven, een over sociocratie en een over verbindend communiceren.

In de praktijk

Op de slotmiddag combineerden we die in een sociocratische kringvergadering. Pieter leidde die kring. Mijn collega Dionne Verbeet en ik ondersteunden de deelnemers op het gebied van de communicatie. Als ze bijvoorbeeld hun toevlucht namen tot een overlevingsstrategie, stopten we het gesprek even en hielpen hen die te herformuleren in een behoefte en bijpassend verzoek. Zo leerden mensen direct anders te communiceren. Dankzij de extra ruimte in hun hersenen én het consent konden ze tot betere oplossingen komen.’

Inmiddels volgde Irma Bergmans een cursus bij het Sociocratisch Centrum, en Pieter van der Meché verdiepte zich in verbindend communiceren. Ze zegt: ‘De samenwerking is goed bevallen. Volgend jaar gaan we kijken wat we nog meer samen kunnen doen!’ Een goed voornemen voor 2019!

Het Sociocratisch Centrum werkt graag samen met trainers van andere manieren van werken. Geïnteresseerd? Bel gerust, dan kunnen we kijken of we een gezamenlijk aanbod kunnen ontwikkelen. 010-4523289

Nieuwsgierig naar wat de klant van de training vond? Directeur Diddy Haasnoot van de Herenwaardschool vertelt er over in dit artikel.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*